Vefur um rödd og raddheilsu

 

Útskýringar á forsíðumynd

Vatnsdrykkja hjálpar til við að halda raddböndum rökum sem er nauðsynlegt fyrir teygjufærni þeirra m.o.ö. að þau geti myndað tónrennsli.

Ræskingar fara illa með þekjulög raddbandanna. Þetta er svipað eins og með fána sem berst um í vindi – jaðarinn trosnar á með tíð og tíma.  

Þekking á eigin raddgetu hjálpar einstaklingi að misbjóða ekki röddinni.

Þekkingarleysi. Þegar fólk hefur ekki þekkingu á undirstöðum raddmyndunar og þar með ekki þekkingu á hlutverki radd- og talfæra, er hætt við misbeitingu þessara kerfa.

Rétt höfuðstelling sér til þess að raddbönd séu í réttri stöðu. Röng höfuðstelling getur sett of mikið álag á raddböndin. Þar með verður átakið ekki jafnt.

Sé magnarakerfi notað stuðlar það að réttri raddbeitingu þar sem sá sem talar heyrir betur í sjálfum sér og spennir því röddina ekki upp

Hita upp röddina. Liðkar raddböndin en sérstaklega vöðvakerfið sem stjórnar barkakýli og hringbrjóski sem raddböndin eru tengd í. Svipað og þegar bílvél er hituð upp. Hún gengur betur heit en staðin.

Gott inniloft. Þar sem við öndum inn í gegnum munn þegar við tölum þá lendir innöndunarloftið á raddböndunum. Hreint inniloft með góðu rakastigi liðkar raddböndin og það verður léttara að tala.

Mengað eða of þurrt innöndurnarloft ertir þekjulögin á raddböndunum og þau eiga erfiðara með að teygjast. Þar með er vegið að röddinni og hún getur orðið hás og rifin. 

Tala og syngja í eðlilegri raddhæð. Ef reynt er t.d. að syngja í annarri raddhæð en einstaklingnum er eiginlegt verður álagið á raddböndin of mikið. 

Vond hljóðvist – eins og t.d. bergmál – veldur því að það verður erfitt að beita röddinni rétt. Þar með er hætt við að raddböndin nái ekki að vinna sitt verk og röddinni verði því misboðið.

Reykingar. Þar sem raddböndin eru í öndunarveginum lendir óhollustan á þeim þegar reykurinn er sogaður niður í lungun. 

Þurrt loft. Raddböndin þurfa að vera rök til þess að geta sveiflast átakalaust. Þurrt loft getur þurrkað öndunarveginn.

Ýmis efni eins og finna má í áfengi og kaffi geta haft slæm áhrif á þekjulag raddbanda og þar með truflað virkni þeirra

Bakflæði. Súr vökvi frá vélinda getur ert viðkvæmt þekjulag raddbandanna og þar með truflað eðlilegar sveiflur sem eru undirstaða raddmyndunar.

Tala í hávaða. Visst lögmál svokallað „Lombard“ lögmál veldur því að við hækkum röddina ósjálfrátt eftir því sem umhverfishávaði eykst

Syngja í rangri tónhæð reynir of mikið á raddböndin. Sama gildir um annað í líkamanum Ef við beitum vöðvum rangt tekur það sinn toll.

Veljið kápumyndirnar til að fá frekari upplýsingar:

Bítið - Af hverju ætlum við börnum að þola það sem við þolum ekki sjálf. Viðtal við Valdísi.

by RÚV | 28. nóvember 2019

Viðtal við Valdísi I. Jónsdóttur í þættinum Sögur af landi

by RÚV | Birt 20. janúar 2019